• Şule

DÜNYAMIZIN UYDUSU AY NASIL OLUŞTU?




Uydu dediğimiz oluşum, bir nesnenin etrafında, yörünge içinde hareket eden bir gökcismidir.





Gezegenlerin etrafında belirli bir yörüngede dönmekte olan Ay benzeri gökcisimler doğal uydu sınıfına girmektedir. Güneş sistemimiz içerisinde Merkür ve Venüs hariç tüm gezegenlerin doğal uydusu bulunmaktadır. Uydular sadece doğal uydu olarak sınırlı kalmayıp alanında uzman kişilerin bir araya gelip ürettiği ve Dünyamızın yörüngesine başarılı bir şekilde gönderdikleri uydular ise Yapay uydulardır.

Yapay uydular, insan eliyle yapılan, uzaya gönderilerek başarılı bir şekilde yörüngeye oturtulan mekanizmalardır. Bu yüzden onlar hakkında yeterli bilgiye sahibiz. Fakat konu kendi uydumuz olan Ay’a gelince elimizde hipotezler ve bu hipotezlerin doğrulunu test edebileceğimiz bulgulardan başka bir şey bulunmamaktadır. Hadi gelin bu hipotezleri inceleyelim.

Gökyüzünde görmeye alışık olduğumuz uydumuzun Dünya’nın yörüngesinde nasıl dolanmaya başladığı hakkında elimizde bazı hipotezler ve bunlara kanıt olacak birtakım bulgular bulunmaktadır. Hadi gelin bu hipotezlere göz atalım.


I. YAKALAMA HİPOTEZİ


Bu hipoteze göre Ay ve Dünya şu anki konumlarından daha uzak noktalarda oluşmaya başladılar. Uzaydaki hareketlilik ve dış etkenler sonucu Ay, Dünya’nın kütle-çekim etkisine kapılacak kadar Dünya’ya yaklaştı ve yörüngeye oturarak Dünya’nın uydusu haline geldi.



Bu hipotez her ne kadar kabul edilebilir olsa bile hala bazı durumların varlığı bu hipotezin geçerli olmasını zorlaştırıyor.

Şöyle ki Ay gibi büyük kütleye sahip bir gökcisminin Dünyanın yörüngesine girmesi için çok yavaş hareket etmesi gerekmektedir. Fakat Güneş’in yörüngesinden çıkabilmek için de ivmesinin çok büyük olması gerekiyor. Ayrıca NASA’nın Apollo projeleri ile Aydan aldığımız toprak örnekleri, alanında uzman jeologlar, kimyagerler, biyologlar tarafından incelendiğinde Ay ve Dünyanın oksijen izotop oranının çok yakın olduğunu tespit ettiler. Fakat bu hipotezimiz bize bu oranın nasıl ve neden bu kadar yakın olduğunu açıklamıyor.


Yakalama Hipotezi bir oluşum hipotezi değildir. Çünkü Ay için düşünülen bu hipotez Mars’ın uyduları Phobos ve Deimos içinde düşünülebilir. Bu hipotez sadece gördüğümüz cismin nereden gelmiş olabileceğini anlamaya çalışan bir hipotezdir. Dolaysıyla geçerli bir hipotez değildir.


I. GEZEGENSEL BÖLÜNME HİPOTEZİ


Bu hipotez kısaca şu fikri öne sürmekte: Dünyamız ilk oluştuğu zamanlarda o kadar hızlı dönüyordu ki bir parçası bu kuvvete dayanamayıp koptu. Kopan bu parça zamanla kendi hızını ve döngüsünü oluşturarak yörüngeye yerleşip uydumuz haline geldi.